GESCHIEDENIS VAN DE DANS IN EEN NOTEDOP
Algemeen
In elke cultuur bij elk volk, speelt de dans een rol. Dansen is dus al
eeuwen oud. Naarmate de mens zich verder ontplooide, heeft de
dans zich ontwikkeld van een simpele innerlijke drang tot een vorm
van kunst. De dans wordt zelfs de moeder der kunsten genoemd.
Toch is de dans zeker niet alleen een vorm van kunst. De dans heeft
meer functies.
De dans als communicatiemiddel
We kennen verschillende vormen van communicatie door middel van
de dans. Vreugde en verdriet en het hele scala van emoties tussen
deze twee uitersten kunnen tot uitdrukking worden gebracht in de
dans. De dans kan het gemeenschapsgevoel opwekken, in
standhouden en versterken. Oorlogsdansen zijn hier een goed
voorbeeld van.
De mystieke kracht
Veel volkeren beschouwen dansen als een bovennatuurlijke gave en
kennen aan de dans grote macht toe. Tal van dansen zijn dan ook
omringd met rituelen. Het dansen door niet ingewijden, op een
verkeerd tijdstip en zonder de vereiste rituelen zou onheil brengen.
Hier is de dans niet alleen een communicatiemiddel tussen de
mensen onderling, maar ook tussen de mens en de goden of de
omringende natuur.
Dansen bij natuurvolkeren
Om de rijkdom van de dans te leren kennen en een inzicht te
krijgen in de veelheid van functies, kunnen we het best kijken naar
dansen zoals dat nu nog voorkomt bij natuurvolkeren. Dansen is bij
deze volkeren verweven met het totale leven. De dans wordt in ere
gehouden en ook de mystieke kracht die er van uitgaat wordt
kennelijk als zeer wezenlijk ervaren. Geboorte en dood, inwijding en
huwelijk, oorlog, spel en religie, het gaat allemaal gepaard met een
dans.
Naarmate het begrip godsdienst veranderde, scheidden tempel en
dansplaats zich. Danspatronen en gebruiken blijven bewaard, maar
de bedoeling verandert. Het spelelement gaat overheersen en
daarmee ook het versierende element. We gaan de dans "mooier"
maken en daarmee gevarieerder. Niet meer gebonden aan
voorschriften wat betreft vorm en doel, kunnen onze fantasie en
creativiteit op de vrije loop laten. Die ontwikkeling heeft de dans
jong en aantrekkelijk gehouden en daardoor populair. Er ontstaat
een heel scala aan nieuwe dansen.
Ritme en dans in het werk
Tegenwoordig bedienen we ons in de westerse wereld van allerlei
hulpmiddelen, om het dagelijks werk te verlichten. Dat was vroeger
anders. Het fijnstampen van granen bijvoorbeeld ging gemakkelijker
als de dikke stok waarmee dat gebeurde in een bepaald ritme in het
vat met graankorrels werd bewogen. Ook de roeiers in de geweldige
oorlogsschepen hadden het gemakkelijker als ze allemaal tegelijk,
in één slag (cadans), bewogen. Net als het op één ritme bewegen
door de slaven die met ketenen aan elkaar verbonden waren. Dit
ritme is de oorsprong van de hedendaagse rumba.
Van volksdans naar hofdans
Het dansen in paren zoals wij dat nu kennen, dateert uit de 15e
eeuw. De meester van de dansleraren in die tijd was de Italiaan
Domenica Piacenza. Hij schreef in 1416 (!) een boek waarin zeer
gedetailleerd de theorie en de praktijk van de verschillende dansen
omschreven staat. Hij was erg strikt over wie wel en wie niet mocht
dansen: Wie geen gevoel voor ritme had, geen goed geheugen
bezat en geen schoonheid, kon het wel vergeten.
In de 17e en 18e eeuw gaf Frankrijk de toon aan. Dit kwam
grotendeels door Lodewijk de Veertiende. De Zonnekoning toonde
op deze manier zijn grote weelde. De Spiegelzaal van Versailles is
daar nog steeds het bewijs van. dat. Het werd voor de Franse
aristocratie steeds belangrijker zich te onderscheiden van de grote
massa en de middelen waarmee ze dat onderscheid aantoonden
werden steeds opvallender. Hoge hakken voor mannen kwamen in
die tijd in de mode. Een dergelijke dracht had natuurlijk ook
consequenties voor het dansen. Er werd statiger gedanst en de
voeten werden naar buiten gedraaid. Deze manier van lopen werd
de basis voor de balletpas.
De Weense Wals beheerst de 19e eeuw
In de 12e en 13e eeuw was er een dans die de “Nachttanz” heette,
en deze dans vormde de basis van de latere Weense wals die in de
18e eeuw aan het hof werd gedanst.
In 1790 was de Weense Wals in het revolutionaire Frankrijk een
uiting van burgerlijke vrijheidsuiting, en is rond 1825 door toedoen
van de muziek van Joseph Lanner en Johann Straus een Europese
gezelschapsdans geworden. Al veel langer werden op het land
volksdansen als de Dreher en de Ländler gedanst, dansen waaraan
de Weense Wals verwant is.
Het oorspronkelijke model van de Weense Wals vinden we in 1776
in Wenen, waar in de opera "Una Cosa Rara" de Weense Wals werd
uitgevoerd. Mozart schreef in 1787 te Praag hoe hij met plezier zag,
dat op de muziek van zijn "Figaro" tijdens een landelijk bal werd
gewalst. De Weense Wals werd echter niet zonder slag of stoot
binnengehaald. Velen vonden het een moeilijke dans en
fatsoenrakkers stoorden zich vooral aan de danshouding.
Waarschuwingen tegen het verval van goede zeden en de
gezondheid waren niet van de lucht. Bekende dansleraren uit die
tijd vonden dat de Weense Wals niets met dansen te maken had en
nog in 1816 liet "The Times" zich zeer afkeurend uit over een hofbal
in Londen waar gewalst werd. De Weense Wals was echter niet meer
tegen te houden en de danshouding van de Weense Wals werd de
basis voor alle andere paardansen.
De twintigste eeuw
Frankrijk verloor in de 19e eeuw zijn invloed op dansgebied in de
20ste eeuw aan Engeland. Populaire dansen in die tijd waren o.a.:
de Polka, Veleta, Foxtrot, Ragtime, Charleston. Helaas was het
geven van dansles niet zo eenvoudig. Nergens was bepaald welke
dansinstructies er gevolgd moesten worden. De één hield vast aan
het oude en de andere voelde voor vernieuwing. Iedereen deed
daarom maar wat hem het best uitkwam en een gezamenlijk
uitgangspunt was ver te zoeken.
Uiteindelijk nam de Imperial Society of Teachers of Dancing
(I.S.T.D.) in 1924 het initiatief de moderne dansen te
standaardiseren. Deze standardisatie werd het domein van het
Ballroom Comité, een aparte afdeling van deze I.S.T.D. en de toen
vier dansen populaire dansen: de Tango, Engelse Wals, Foxtrot en
de Charleston werden door het Ballroom Comité gestandaardi-
seerd.
Vandaag de dag vormen de Tango, Engelse Wals, Slow-Foxtrot en de
Quickstep samen met de Weense Wals de vijf dansen in het
Standaard Ballroom dansen.
Het is niet waarschijnlijk dat de vijf dansen nu nog zouden bestaan,
als het Ballroom Comité ze niet gestandaardiseerd had. Juist de
technische onderbouwing, het opstellen van de regels, waarbij de
natuurlijke lichaamshouding uitgangspunt was, heeft er voor
gezorgd dat er ruimte bleef voor creativiteit. Daardoor konden er
steeds nieuwe figuren ontstaan zodat het dansen aantrekkelijk
bleef. Het is een verdienste van Alex Moore dat al die regels ook op
papier staan. Hij schreef een techniekboek dat voor alle dansleraren
ter wereld een must is. Bij elk examen op dansgebied is kennis van
de volledige inhoud een vereiste.
Latijns-Amerikaanse dansen
De Latijns-Amerikaanse dansen worden sinds het begin van deze
eeuw gedanst in Europa. De dansen vinden hun oorsprong echter al
in de vorige eeuw toen in het zuiden van Amerika door de
colonisatie een vermenging plaatsvond van de Spaans-Portugese,
Afrikaanse en Indianen muziek. Op die manier is er nieuwe muziek,
zijn er nieuwe dansstijlen en variaties op bestaande dansen
ontstaan. Dansen uit Latijns-Amerika zijn de meest swingende en
vrolijkste dansen ter wereld. In veel Zuid- en Midden-Amerikaanse
landen (bijv. Brazilië, Cuba en de Dominicaanse Republiek) is
dansen een deel van de cultuur en bepaald het zelfs het straatbeeld.
Vergeleken met de ballroom is er in de latin-dansen meer uitdaging
en passie te zien. De dame daagt de heer uit, ze dansen dus ook
meestal niet tegen elkaar aan. Er is wel contact tussen de dame en
de heer, maar dat is (in tegenstelling tot de ballroom dansen)
slechts tijdelijk. De latin-dansen zijn qua ritme ook sneller dan de
ballroomdansen. Bij de latin-dansen wordt ook veel gebruik
gemaakt van de heupen, de heupen zijn heel belangrijk tijdens het
dansen. Zij geven extra effect aan de dans.
Van de dansen zijn er maar 5 gestandaardiseerd: de Samba, Cha-
Cha, Rumba, Paso Doble en Jive. Deze vormen samen de Standaard
Latin Dansen.
In elke cultuur bij elk volk, speelt de dans een rol. Dansen is dus al
eeuwen oud. Naarmate de mens zich verder ontplooide, heeft de
dans zich ontwikkeld van een simpele innerlijke drang tot een vorm
van kunst. De dans wordt zelfs de moeder der kunsten genoemd.
Toch is de dans zeker niet alleen een vorm van kunst. De dans heeft
meer functies.
De dans als communicatiemiddel
We kennen verschillende vormen van communicatie door middel van
de dans. Vreugde en verdriet en het hele scala van emoties tussen
deze twee uitersten kunnen tot uitdrukking worden gebracht in de
dans. De dans kan het gemeenschapsgevoel opwekken, in
standhouden en versterken. Oorlogsdansen zijn hier een goed
voorbeeld van.
De mystieke kracht
Veel volkeren beschouwen dansen als een bovennatuurlijke gave en
kennen aan de dans grote macht toe. Tal van dansen zijn dan ook
omringd met rituelen. Het dansen door niet ingewijden, op een
verkeerd tijdstip en zonder de vereiste rituelen zou onheil brengen.
Hier is de dans niet alleen een communicatiemiddel tussen de
mensen onderling, maar ook tussen de mens en de goden of de
omringende natuur.
Dansen bij natuurvolkeren
Om de rijkdom van de dans te leren kennen en een inzicht te
krijgen in de veelheid van functies, kunnen we het best kijken naar
dansen zoals dat nu nog voorkomt bij natuurvolkeren. Dansen is bij
deze volkeren verweven met het totale leven. De dans wordt in ere
gehouden en ook de mystieke kracht die er van uitgaat wordt
kennelijk als zeer wezenlijk ervaren. Geboorte en dood, inwijding en
huwelijk, oorlog, spel en religie, het gaat allemaal gepaard met een
dans.
Naarmate het begrip godsdienst veranderde, scheidden tempel en
dansplaats zich. Danspatronen en gebruiken blijven bewaard, maar
de bedoeling verandert. Het spelelement gaat overheersen en
daarmee ook het versierende element. We gaan de dans "mooier"
maken en daarmee gevarieerder. Niet meer gebonden aan
voorschriften wat betreft vorm en doel, kunnen onze fantasie en
creativiteit op de vrije loop laten. Die ontwikkeling heeft de dans
jong en aantrekkelijk gehouden en daardoor populair. Er ontstaat
een heel scala aan nieuwe dansen.
Ritme en dans in het werk
Tegenwoordig bedienen we ons in de westerse wereld van allerlei
hulpmiddelen, om het dagelijks werk te verlichten. Dat was vroeger
anders. Het fijnstampen van granen bijvoorbeeld ging gemakkelijker
als de dikke stok waarmee dat gebeurde in een bepaald ritme in het
vat met graankorrels werd bewogen. Ook de roeiers in de geweldige
oorlogsschepen hadden het gemakkelijker als ze allemaal tegelijk,
in één slag (cadans), bewogen. Net als het op één ritme bewegen
door de slaven die met ketenen aan elkaar verbonden waren. Dit
ritme is de oorsprong van de hedendaagse rumba.
Van volksdans naar hofdans
Het dansen in paren zoals wij dat nu kennen, dateert uit de 15e
eeuw. De meester van de dansleraren in die tijd was de Italiaan
Domenica Piacenza. Hij schreef in 1416 (!) een boek waarin zeer
gedetailleerd de theorie en de praktijk van de verschillende dansen
omschreven staat. Hij was erg strikt over wie wel en wie niet mocht
dansen: Wie geen gevoel voor ritme had, geen goed geheugen
bezat en geen schoonheid, kon het wel vergeten.
In de 17e en 18e eeuw gaf Frankrijk de toon aan. Dit kwam
grotendeels door Lodewijk de Veertiende. De Zonnekoning toonde
op deze manier zijn grote weelde. De Spiegelzaal van Versailles is
daar nog steeds het bewijs van. dat. Het werd voor de Franse
aristocratie steeds belangrijker zich te onderscheiden van de grote
massa en de middelen waarmee ze dat onderscheid aantoonden
werden steeds opvallender. Hoge hakken voor mannen kwamen in
die tijd in de mode. Een dergelijke dracht had natuurlijk ook
consequenties voor het dansen. Er werd statiger gedanst en de
voeten werden naar buiten gedraaid. Deze manier van lopen werd
de basis voor de balletpas.
De Weense Wals beheerst de 19e eeuw
In de 12e en 13e eeuw was er een dans die de “Nachttanz” heette,
en deze dans vormde de basis van de latere Weense wals die in de
18e eeuw aan het hof werd gedanst.
In 1790 was de Weense Wals in het revolutionaire Frankrijk een
uiting van burgerlijke vrijheidsuiting, en is rond 1825 door toedoen
van de muziek van Joseph Lanner en Johann Straus een Europese
gezelschapsdans geworden. Al veel langer werden op het land
volksdansen als de Dreher en de Ländler gedanst, dansen waaraan
de Weense Wals verwant is.
Het oorspronkelijke model van de Weense Wals vinden we in 1776
in Wenen, waar in de opera "Una Cosa Rara" de Weense Wals werd
uitgevoerd. Mozart schreef in 1787 te Praag hoe hij met plezier zag,
dat op de muziek van zijn "Figaro" tijdens een landelijk bal werd
gewalst. De Weense Wals werd echter niet zonder slag of stoot
binnengehaald. Velen vonden het een moeilijke dans en
fatsoenrakkers stoorden zich vooral aan de danshouding.
Waarschuwingen tegen het verval van goede zeden en de
gezondheid waren niet van de lucht. Bekende dansleraren uit die
tijd vonden dat de Weense Wals niets met dansen te maken had en
nog in 1816 liet "The Times" zich zeer afkeurend uit over een hofbal
in Londen waar gewalst werd. De Weense Wals was echter niet meer
tegen te houden en de danshouding van de Weense Wals werd de
basis voor alle andere paardansen.
De twintigste eeuw
Frankrijk verloor in de 19e eeuw zijn invloed op dansgebied in de
20ste eeuw aan Engeland. Populaire dansen in die tijd waren o.a.:
de Polka, Veleta, Foxtrot, Ragtime, Charleston. Helaas was het
geven van dansles niet zo eenvoudig. Nergens was bepaald welke
dansinstructies er gevolgd moesten worden. De één hield vast aan
het oude en de andere voelde voor vernieuwing. Iedereen deed
daarom maar wat hem het best uitkwam en een gezamenlijk
uitgangspunt was ver te zoeken.
Uiteindelijk nam de Imperial Society of Teachers of Dancing
(I.S.T.D.) in 1924 het initiatief de moderne dansen te
standaardiseren. Deze standardisatie werd het domein van het
Ballroom Comité, een aparte afdeling van deze I.S.T.D. en de toen
vier dansen populaire dansen: de Tango, Engelse Wals, Foxtrot en
de Charleston werden door het Ballroom Comité gestandaardi-
seerd.
Vandaag de dag vormen de Tango, Engelse Wals, Slow-Foxtrot en de
Quickstep samen met de Weense Wals de vijf dansen in het
Standaard Ballroom dansen.
Het is niet waarschijnlijk dat de vijf dansen nu nog zouden bestaan,
als het Ballroom Comité ze niet gestandaardiseerd had. Juist de
technische onderbouwing, het opstellen van de regels, waarbij de
natuurlijke lichaamshouding uitgangspunt was, heeft er voor
gezorgd dat er ruimte bleef voor creativiteit. Daardoor konden er
steeds nieuwe figuren ontstaan zodat het dansen aantrekkelijk
bleef. Het is een verdienste van Alex Moore dat al die regels ook op
papier staan. Hij schreef een techniekboek dat voor alle dansleraren
ter wereld een must is. Bij elk examen op dansgebied is kennis van
de volledige inhoud een vereiste.
Latijns-Amerikaanse dansen
De Latijns-Amerikaanse dansen worden sinds het begin van deze
eeuw gedanst in Europa. De dansen vinden hun oorsprong echter al
in de vorige eeuw toen in het zuiden van Amerika door de
colonisatie een vermenging plaatsvond van de Spaans-Portugese,
Afrikaanse en Indianen muziek. Op die manier is er nieuwe muziek,
zijn er nieuwe dansstijlen en variaties op bestaande dansen
ontstaan. Dansen uit Latijns-Amerika zijn de meest swingende en
vrolijkste dansen ter wereld. In veel Zuid- en Midden-Amerikaanse
landen (bijv. Brazilië, Cuba en de Dominicaanse Republiek) is
dansen een deel van de cultuur en bepaald het zelfs het straatbeeld.
Vergeleken met de ballroom is er in de latin-dansen meer uitdaging
en passie te zien. De dame daagt de heer uit, ze dansen dus ook
meestal niet tegen elkaar aan. Er is wel contact tussen de dame en
de heer, maar dat is (in tegenstelling tot de ballroom dansen)
slechts tijdelijk. De latin-dansen zijn qua ritme ook sneller dan de
ballroomdansen. Bij de latin-dansen wordt ook veel gebruik
gemaakt van de heupen, de heupen zijn heel belangrijk tijdens het
dansen. Zij geven extra effect aan de dans.
Van de dansen zijn er maar 5 gestandaardiseerd: de Samba, Cha-
Cha, Rumba, Paso Doble en Jive. Deze vormen samen de Standaard
Latin Dansen.